Autor: Robert Sowa

Xarelto (rivaroksaban) jest lekiem przeciwzakrzepowym. Zasady jego odstawiania zależą od tego, dlaczego jest stosowany (np. migotanie przedsionków, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, profilaktyka po operacji ortopedycznej).

Ważne zasady

WAŻNE !!!  Nie należy samodzielnie odstawiać Xarelto bez konsultacji z lekarzem.

• Xarelto zwykle nie wymaga stopniowego zmniejszania dawki – najczęściej odstawia się go od razu, jeśli lekarz tak zaleci.
• Nagłe przerwanie leczenia może zwiększyć ryzyko:
  • udaru mózgu (np. przy migotaniu przedsionków),
  • zakrzepicy żył głębokich
  • zatorowości płucnej

Przed zabiegiem lub operacją

Typowo:

• przy prawidłowej funkcji nerek lek odstawia się 24 godziny przed zabiegiem o małym ryzyku krwawienia,
• przy większym ryzyku krwawienia decyzję podejmie lekarz.  

Czasami u pacjentów z wysokim ryzykiem zakrzepicy lekarz stosuje tzw. terapię pomostową najczęściej za pomocą heparyny drobnocząsteczkowej.

Jeśli wystąpi krwawienie

O ewentualnym czasowym wstrzymaniu leczenia powinien zdecydować tylko i wyłącznie lekarz po ocenie sytuacji.

Troponiny sercowe (cTn) to białka które wchodzą w skład komórek mięśnia sercowego i są niezbędne dla prawidłowego skurczu mięśni serca.
U zdrowego człowieka poziom troponin powinien być teoretycznie zerowy, co oznacza że pozostają w nieuszkodzonej błonie komórkowej mięśnia sercowego.
Pojawienie się tropiony we krwi często oznacza że doszło do uszkodzenia błony mięśnia. Typową sytuację w której obserwuje się wysoki poziom tropiny to zawał serca. Już po 3-6 godzinach po zawale wynik badania przekracza dopuszczalny poziom i pozostaje podwyższony przez kolejne dni.
W przypadku nawet niewielkiego uszkodzenia mięśnia sercowego, wysoki poziom utrzymuje się do 7 dni, natomiast przy ciężkich zawałach nawet do 21 dni.
Z powyższych danych można wywnioskować że:
– przy świeżym zawale poziom troponiny może być w normie, dlatego kolejne badanie wykonuje się po kilku godzinach (o ile pacjent nie ma innych objawów zawału np.: zmian w EKG, bóli w klatce itd.). Jeśli wynik badania wzrósł po kolejnym badaniu to niestety z dużym prawdopodobieństwem możemy podejrzewać że pacjent ma zawał.
– po 3 tygodniach od zawału serca, poziom troponiny wraca do prawidłowych wartości, czyli nie będzie można odróżnić zdrowej osoby od osoby z ‘przechodzonym’ zawałem.

Istotna uwaga: czy wysoki wynik troponiny oznacza od razu zawał serca ?

Niestety, ale podwyższony poziom troponiny może utrzymywać się ‘na stałe’ z uwagi na wiele innych chorób, i to zarówno związanych z sercem np.: migotanie przedsionków czy zapaleniem mięśnia sercowego, jak również być wynikiem problemów z innymi narządami np.: płucami (zatorowość płucna), niewydolnością nerek czy stosowaniem niektórych leków.
Dlatego wysoki poziom troponiny jest jednym z elementów diagnostyki zawałowej, a nie absolutnym kryterium czy pacjent ma lub miał zawał. Analiza wyniku musi być powiązana z informacją od pacjenta o innych chorobach, dolegliwościach bólowych, wynikami innych badań laboratoryjnych, czy wreszcie wynikiem EKG lub/i echa serca.

Cholesterol jest to związek niezbędny do wytwarzania hormonów nadnerczowych, płciowych, , witaminy D3 czy kwasów żółciowych. Jest również składnikiem błon komórkowych. Warto wiedzieć, że cholesterol jest zarówno produkowany przez nasz organizm, jak i dostarczany ‘z zewnątrz’ wraz z pożywieniem.

Z cholesterolem jest podobnie jak z innymi związkami, z jednej strony jest niezbędny , a z drugiej jego nadmiar jest szkodliwy.

Istotna jest widza że istnieją 2 rodzaje cholesterolu:

LDL – czyli potocznie ZŁY CHOLESTEROL – krążąc w tętnicach ma fatalną właściwość tworzenia złogów na ścianach naczyń czyli powodowania miażdżycy. Zjawisko analogiczne do zalegania kamienia na ścianach rur.

HDL – potocznie DOBRY CHOLESTEROL –  odpowiedzialny jest za pozbycie się zbytecznego cholesterolu i dostarczenie go do wątroby, gdzie powinien być zmetabolizowany i wydalany z żółcią. Na zasadzie analogii jest to środek do czyszczenia rur.

Oznacza to, że dla naszego organizmu najkorzystniejszy jest wysoki poziom ‘dobrego’ HDL przy jednoczesnym niskim poziomie ‘złego’ LDL.
Praktyczna porada – Bardzo istotne jest aby podczas badań laboratoryjnych oznaczać nie tylko stężenie cholesterolu całkowitego, ale przede wszystkim poziomy LDL i HDL. Całkowity cholesterol jest sumą wszystkich frakcji, zarówno dobrych, jak i tych złych.

Normy – czyli kiedy do lekarza.

Prawidłowe wyniki u zdrowych osób wynoszą:

• LDL poniżej 115 mg/dl
• HDL powyżej 48 mg/dl u kobiet oraz 40 mg/dl u mężczyzn
• Całkowity cholesterol max 190 mg/dl

Uwaga ! U osób cierpiących na choroby krążenia powyższe normy są znacznie obniżone i określone szczegółowo przez kardiologa w zależności od stopnia zaawansowania choroby i przebytych zabiegów. Przykładowo u osób po zawale serca lub udarze mózgu wytyczne określają maksymalny poziom LDL od 70 mg/dl (umiarkowany stopień ryzyka) do 55 mg/dl (bardzo duży stopień ryzyka).

Typowe pytania:

1. Jak obniżyć ‘zły cholesterol’ LDL ? : po pierwsze unikać tłustych mięs, pączków, ciast, przetworzonej żywności w puszkach. Schabowy powinien przejść do historii😊 Zamiast niego zalecane są warzywa, owoce , ryby, chude mięso czy produkty z dużą zawartością błonnika.

Bardzo istotny jest również ruch w postaci min 20 min ciągłego spaceru min 3 razy tygodniowo (spacery od telewizora do lodówki się nie uwzględnia 😊) oraz prawidłowe nawodnienie – spożywanie wody alkalicznej czyli o pH powyżej 7.5 w ilości minimum 1.5 litra dziennie.

• Czy jeśli prowadzę zdrowy tryb życia, biegam w maratonach i ćwiczę na siłowni to nie grozi mi miażdżyca ?

Niestety nie ! Niektóre osoby mają obciążenia genetyczne i bez względu tryb życia mają tendencję to wysokiego poziomu ‘złego’ LDL  – czyli do hiperlipidemi. Zaletą prawidłowego trybu życia jest wolniejszy postęp choroby. Sposób dziedziczenia sprawia, że choroba dotyka nawet 50 proc. członków ‘obciążonej genetycznie’ rodziny i jest przekazywana z pokolenia na pokolenie. Dlatego warto mieć świadomość na co chorują rodzice oraz dziadkowe i co minimum 3 lata badać cholesterol bez względu na brak dolegliwości.

• Czy wysoki ‘zły’ LDL powoduje jakieś widoczne dolegliwości ?

Niestety przez lata choroba nie daje o sobie znać, nie odczuwamy żadnych niepokojących objawów. Jeśli mamy szczęście to choroba zostanie wykryta przypadkowo w trakcie innych badań. Choroba ujawnia się najczęściej w postaci zaawansowanych chorób układu krążenia czyli gdy wyraźnie odczuwamy mniejszą tolerancja wysiłku, pojawia podwyższone ciśnienie (>140/90), skoki ciśnienia,  duszności czy bóle w klatce piersiowej. Niestety często o chorobie dowiadujemy się przy okazji ‘odwiedzin’ na SOR z nagłym zawałem serca. Badania przesiewowe wskazują że aż 60 % osób chorych na hiperlipidemie nie jest zdiagnozowanych.